Terug
Gepubliceerd op 09/02/2022

2022_MV_00077 - Mondelinge vraag van raadslid Anneleen Van Bossuyt: Stijgende leegstandscijfers winkelpanden

commissie mobiliteit, economie en openbaar domein (MEO)
di 08/02/2022 - 19:00 Digitale zitting
Datum beslissing: di 08/02/2022 - 23:37
Behandeld

Samenstelling

Aanwezig

Christophe Peeters; Gabi De Boever; Sven Taeldeman; Stephanie D'Hose; Gert Robert; Mieke Bouve; Cengiz Cetinkaya; Karla Persyn; Evita Willaert; Stijn De Roo; Yüksel Kalaz; Christiaan Van Bignoot; Anneleen Van Bossuyt; Joris Vandenbroucke; Nicolas Vanden Eynden; Filip Watteeuw; Sofie Bracke; Bram Van Braeckevelt; Anita De Winter; Jeroen Van Lysebettens; Bart Tembuyser; Toon Mertens , fractie PVDA; Wim Schuddinck , Mobiliteitsbedrijf; Ellen Druyts , fractie CD&V; Yannick Thuy , Dienst Werk en Activering; Thomas Martens , fractie Open VLD; Mathias Vandewyngaerde , Dienst Economie; Ruben Haerens , Dienst Bruggen, Wegen en Waterlopen; Yves Roelandt , Mobiliteitsbedrijf; Robby Lannoy , kabinet schepen Bracke; Els De Leeuw , Dienst Economie; Sofie Aelterman , kabinet schepen Watteeuw; Stefan Vanbroeckhoven , Departement Stedelijke Ontwikkeling; Ria Dossche, Dienst Economie

Afwezig

Johan Deckmyn; Karin Temmerman; Karlijn Deene; Jef Van Pee; Anne Schiettekatte; Adeline Blancquaert; Tom De Meester; Bert Misplon; Sonja Welvaert; Manuel Mugica Gonzalez; Fourat Ben Chikha; Alana Herman; Ronny Rysermans; Mehmet Sadik Karanfil; Zeneb Bensafia; Sandra Van Renterghem; Patricia De Beule; Carl De Decker; Tine De Moor; Mattias De Vuyst; Yeliz Güner; Caroline Persyn; Veli Yüksel; Els Roegiers; Tom Van Dyck; Bart De Muynck; Anneleen Schelstraete; André Rubbens; Emmanuelle Mussche; Jeroen Paeleman

Secretaris

Bart Tembuyser
2022_MV_00077 - Mondelinge vraag van raadslid Anneleen Van Bossuyt: Stijgende leegstandscijfers winkelpanden 2022_MV_00077 - Mondelinge vraag van raadslid Anneleen Van Bossuyt: Stijgende leegstandscijfers winkelpanden

Motivering

Toelichting/Motivering/Aanleiding

-

Indiener(s)

Anneleen Van Bossuyt

Gericht aan

Sofie Bracke

Tijdstip van indienen

ma 31/01/2022 - 17:01

Toelichting

Locatus maakte onlangs nieuwe cijfers bekend over de leegstand van winkelpanden. Voor Gent werd het cijfer genoemd van 12,5% leegstand qua winkelvloeroppervlakte. Dat is 1,3% meer dan vorig jaar. Tien jaar geleden bedroeg de leegstand qua winkelpanden nog maar 3%. 

In november stelde ik al een vraag over de globale toestand van de Gentse ondernemingen naar aanleiding van onheilsberichten over een aankomende faillissementengolf. Uit het antwoord van de schepen toen bleek dat 23,2% van de detailhandelaars op korte termijn nood had aan extra financiële middelen, meer dan het gemiddelde (20,4%). De schepen somde ook een aantal maatregelen op die Gent als winkelstad moeten versterken, o.a. de promotie via Puur Gent, de erkenning als toeristisch centrum, de organisatie van info- en netwerkmomenten, alsook een mobiliteitscampagne om de perceptie rond de bereikbaarheid van de stadskern te verbeteren. 

Ondertussen is uit een nieuwe parkeerstudie ook gebleken dat de parkeerdruk in onze stad duidelijk is toegenomen: gemiddeld van 64% (2017) tot 71% (2021). Uit de studie blijkt ook dat het aandeel bezoekers is afgenomen van 40% (2017) tot 33% (2021) ten opzichte van het aandeel bewoners (van 60% naar 67%). 

Vandaar mijn vragen: 

  1. Wat is de visie van de schepen op deze cijfers? Wat zijn de recentste Graydon-cijfers? Kan de schepen die toelichten?
  2. Welke extra maatregelen ziet de schepen mogelijk om de stijgende leegstand in te dijken?
  3. Kan de schepen de mobiliteitscampagne toelichten? Wat houdt deze in en welk budget is ervoor beschikbaar?
  4. Ziet de schepen een verband tussen de parkeerstudiecijfers en het perceptieprobleem inzake bereikbaarheid van onze stad? 

Bespreking

Antwoord

Bedankt voor uw vragen.  

Een verhoogde leegstand is niet alleen een fenomeen in Gent, maar doet zich in quasi alle centrumsteden voor. Het gemiddelde leegstandspercentage op basis van aantal handelspanden over de 13 centrumsteden bedraagt 12,50%. Daar zit Gent onder met 11,3%. Voor de 13 centrumsteden is de leegstand het laatste jaar gestegen, voor Gent bleef deze quasi status quo.  

Wat betreft de leegstand op basis van de winkelvloeroppervlakte heeft Gent een leegstand van 11,8%, het gemiddelde van de centrumsteden staat op 15%. Na Brugge heeft Gent het laagste cijfer.

De leegstandscijfers zijn in alle steden al jaren in stijgende lijn, maar Gent was steeds bij de betere leerlingen van de klas. Corona heeft steden met een groot verzorgingsgebied, en die dus afhankelijk zijn van meer dan enkel lokale shoppers, harder getroffen dan andere steden. De binnenstad heeft proportioneel ook meer textiel- en modezaken. Een sector die extra had werd geraakt door de coronacrisis. Sommige handelaars hebben ook begrepen dat door het succes van e-commerce de brickstore niet altijd cruciaal meer is. Het jarenlange positieve leegstandsverhaal in Gent heeft ook hogere huurprijzen met zich meegebracht, wat uiteraard ook een negatief effect op de invulling van een pand.

In de binnenstad is het vooral de frictieleegstand (die maximaal 1 jaar duurt) die stijgt (van 3,87 % naar 5,61 % naar 8,70 % voor respectievelijk 2019, 2020, 2021).  De langdurige (tussen 1 en 3 jaar) en structurele leegstand (meer dan 3 jaar) blijft voorlopig nagenoeg op hetzelfde niveau. Maar uiteraard weten we nu nog niet of de hogere frictieleegstand zal aanhouden en zal transformeren tot langdurige of structurele leegstand. Panden worden momenteel snel opnieuw ingevuld, maar toch heb ik vorig jaar Dienst Economie al de opdracht gegeven om extra in te zetten op leegstand. De gestegen cijfers moeten ons alert houden. Daarover straks meer.

Maar dus samengevat: Gent heeft het jarenlang heel goed gedaan qua leegstand, maar in 2020 kwam er een inhaalbeweging door corona. In 2021 is ons leegstandscijfer zo goed als gelijk gebleven, terwijl het gemiddelde van de Vlaamse centrumsteden bleef doorstijgen.

De Graydoncijfers van januari 2022 zijn daarnet al toegelicht. 23,2% van alle Gentse bedrijven zitten in de rode segmenten en hebben dus binnen afzienbare tijd extra financiële middelen nodig om hun bedrijf operationeel te houden.

27% van de Gentse detailhandel zit in de rode segmenten en heeft dus binnen afzienbare tijd extra financiële middelen nodig om hun bedrijf operationeel te houden. De sector kent daarmee een hogere impact dan de gemiddelde Gentse Economie.

Die 27% ligt net onder Vlaamse gemiddelde van 27,3%. Mechelen en Brugge doen het beter met 24,3% en 25,9%. Antwerpen en Kortrijk doen het slechter met 30,3% en Hasselt met 31,9%.

Wat betreft de verhouding tussen nieuw opgerichte zaken en stopzettingen in de detailhandel zagen we dat dit cijfer tot en met 2019 steeds heel dicht bij elkaar lag. In 2020 en 2021 waren er telkens dubbel zoveel oprichtingen als stopzettingen.

Zoals ik in november in deze commissie ook al antwoordde op een vraag van collega Van Bignoot en uzelf zet Dienst Economie al langer in op leegstand, maar versterkt ze nu bestaande werking op mijn vraag. Ze doet dit via 3 pijlers: data-beleid, overleg met eigenaars/verhuurders en kwaliteitsvolle invulling.  

Qua databeleid blijven we Locatus inzetten als primaire databron, hiervoor verlengen we onze overeenkomst met de Provincie Oost-Vlaanderen. Via de infosteward voorzien we live monitoring van leegstand. We willen daarbij elk winkelgebied minstens 2x/jaar bezoeken. Zo krijgen we nog beter zicht op snel wijzigende leegstand. We blijven Biz-locator inzetten als primaire bron voor data rond huurprijzen.

We willen meer inzicht krijgen in de (gemiddelde) huurprijzen en zo ook beter de redenen voor leegstand kunnen begrijpen. Hiervoor gaan we in gesprek met eigenaren en vastgoedmakelaars. We starten deze gesprekken op ad-hoc basis (iets wat nu al deden) en  onderzoeken de mogelijkheid om dit overleg te verduurzamen.

Onze ambitie is niet enkel om een pand ingevuld te krijgen, we streven ook naar een duurzame invulling. De toegenomen frictieleegstand kan deels verklaard worden door de snellere turnover van handelspanden. We mikken dus op degelijke concepten met een lange termijn verhaal. 

We finaliseren de komende maanden de herwerkte visienota handel en horeca en hanteren die als houvast bij het beoordelen van vergunningsaanvragen en functiewijzigingen. Kernversterking is daarbij cruciaal, al gaan we ook uit van een krimp, het principe van de levendige plint wordt enkel nog toegepast in het kernwinkelgebied 9000 Gent, schakelstraten en bepaalde compacte kernen van deelgemeenten. In de kernwinkelgebieden buiten de sfeergebieden kunnen panden die langer dan 1 jaar leegstaan een andere functie krijgen.

We werken in overleg met de vastgoedsector een alternatief uit voor de aanwezigheid op de Mapic-beurs. We streven naar een gedragen en aantrekkelijk B2B-citymarketingverhaal dat Gent als unieke shopping- en belevingsplek in de markt zet en handelaars, zowel ketens als kleine zelfstandigen, doet overwegen voor Gent te kiezen. We streven daarbij ook om bestaande handelaars in te zetten als ambassadeurs en zo collega’s te overtuigen om voor Gent te kiezen.

We werken in onze matchmaking niet alleen vraaggericht, we onderzoeken hoe we de beschikbare panden ook (online) beter in beeld in kunnen brengen. We bekijken daarbij heel specifiek wat de meerwaarde kan zijn van één of meerdere  jaarlijkse retailtours waarbij we naast het vastgoedaanbod ook de dienstverlening van Stad Gent in de kijker zetten. Voor beide zaken mikken we qua timing op eind dit jaar.

Via de nieuwe functie van wijkwerker ondernemers voorzien we extra in pro-actieve matchmaking ikv stadsvernieuwingsprojecten als Brugse Poort en Nieuw Gent. We zorgen met de huidige ondernemers voor een beter en aangenaam (ondernemers)klimaat via diverse acties.

We hebben op korte termijn extra aandacht voor retailomgevingen met verhoogde leegstand. bv shoppingcentrum Gent Zuid waar verschillende units beschikbaar zijn maar moeilijk ingevuld geraken. We overleggen op regelmatige basis met de eigenaar/uitbater. We bekijken daarbij ook duurzame (gemengde) vormen van invulling. 

Ook willen we de Dampoortstraat als proefproject naar voren schuiven voor ons verscherpt leegstandsbeleid. We lijsten, samen met de Dekenij de invulling van elk pand op, vergelijken die met de vergunde bestemming en gaan in overleg met de eigenaars. Waarom staat het pand leeg? Welke invulling wordt gezocht? Zo kunnen we locaties snel koppelen aan binnenkomende ruimtevragen. In het overleg met de eigenaars kunnen we ook nog eens de verschillende subsidiemogelijkheden meegeven. 

We onderzoeken hoe we de leegstandsbelasting als een meer activerend instrument kunnen inzetten in het plaats van het louter opnemen van panden in het leegstandsregister. We kijken hoe we eigenaars sneller kunnen contacteren, wat de oorzaak van de leegstand is en of we kunnen helpen met matchmaking.

Dit beleid zal tenslotte binnenkort ook onder de loep genomen worden door de Vlaamse profploeg. Een team experts en innovatieve denkers rond bedrijvige kernen en bruisende buurten met diverse expertise. Deze feedback zal onze helpen om de transformatie van ons kernwinkelgebied richting “Winkelstraat van de Toekomst” in goede banen te leiden

U vroeg ook wat meer info rond de mobiliteitscampagne. Wij noemen het graag een activatiecampagne omdat mobiliteit slechts een deelaspect is.

Zoals ik u de afgelopen gemeenteraad liet weten staat deze al even op de planning, maar stak corona stokken in de wielen. De activatiecampagne heeft als doelstelling om meer regionale bezoekers uit het ruime verzorgingsgebied van de Stad Gent naar het centrum aan te trekken, die langer blijven, meer besteden en ook terugkomen. Bovendien wensen we hun te ontzorgen over al hun mobiliteitsvragen en geven we voor elke “regio” advies op maat hoe men de Stad het best kan bereiken (zowel geografisch als naar keuze vervoersmiddel). Samengevat willen we mensen tonen waarom ze naar onze prachtige stad moeten komen en op welke manier ze dit kunnen doen.

De doelgroep en boodschap is afgebakend op basis van het koopstromen-  en het Customer Journey onderzoek. We mikken op de 40+ consument  die woont op minder dan 30 minuten rijden van Gent en  die door een negatieve bereikbaarheidsperceptie niet meer naar onze stad komt.  

We hebben 3 Gentse bureaus aangeschreven die elk 5.000 EUR ontvingen waardoor we als opdrachtgever beschikken over de intellectuele rechten van elk voorstel. Zo kunnen we desgewenst de beste elementen van elk voorstel combineren. 

Afgelopen vrijdag mochten de bureaus hun voorstel pitchen voor de communicatiemedewerkers van PuurGent, Dienst Economie, Visit Gent, het Mobiliteitsbedrijf en Dienst Communicatie. Op basis van hun feedback zal nu door PuurGent een voorstel naar de raad van bestuur worden gebracht.

Voor de eigenlijke uitwerking van deze campagnes zal uiteraard meer budget nodig zijn. Al naar gelang de vorm en omvang van de campagne zullen de nodige keuzes gemaakt worden binnen Puur Gent.  

Dan over de vraag: Ziet de schepen een verband tussen de parkeerstudiecijfers en het perceptieprobleem over bereikbaarheid van onze stad?

Ik zie niet meteen een verband, noch in positieve, noch in negatieve richting. Daar zijn verschillende redenen voor.

De parkeerstudie geeft aan dat de parkeerdruk is gestegen, dat de parkeerduur is toegenomen en dat er meer bewoners parkeren tegenover 3 jaar geleden.

De registratieperiode viel in oktober-november 2020. Op dat moment zaten we in de tweede coronagolf (in de eerste drie registratieweken nog gewinkeld mocht worden, de laatste drie registratieweken niet meer). Er werd toen minder gewinkeld en mensen werkten meer thuis. Dat verklaart voor een groot stuk de langere parkeerduur en het groter aandeel bewoners. Op dat vlak is het zeer kort door de bocht om gewoon te stellen dat het aantal bezoekers is gedaald tussen 2017 en 2020. We verwachten dat de resultaten van een nieuw onderzoek zullen liggen tussen die van 2017 en die van 2020 (“het nieuwe normaal”, waarin er geen beperkende maatregelen voor winkelen, recreatie, werken, etc. zullen zijn maar waarin telewerk allicht een blijver zal zijn).

Een tweede belangrijkere reden waarom ik niet meteen een verband zie is het feit dat met parkeerstudie enkel de parkeersituatie op straat is onderzocht. Dat was ook het doel van die studie trouwens. Naast parkeren op straat, mevrouw Van Bossuyt, kan u ook parkeren op P&R-parkings en in verschillende ondergrondse parkings. De bezetting van deze parkings was geen onderwerp van de studie. We zien wel dat er zowel voor als tijdens corona meestal nog wel capaciteit is. Ook op straat is er trouwens nog capaciteit.

Tot slot wil ik er toch nog op wijzen dat de parkings dit weekend wel weer vol stonden. De mensen lijken de weg dan toch te vinden.

wo 09/02/2022 - 13:28