De oudejaarsnacht is in Gent niet zonder incidenten verlopen. De politie spreekt zelf over een ‘intense piek’ tussen 23u en 2u (zie https://www.politie.be/5415/nieuws/oudejaarsnacht-in-gent-de-politie-maakt-de-balans-op). De preventieve aanpak (met o.a. sensibilisering door wijkorganisaties en ‘wijkpatrons’ of ook het evenement op het Van Beverenplein) konden niet verhinderen dat er op verschillende plaatsen ernstige problemen waren.
Op en rond het Van Beverenplein moest de politie tot tweemaal massaal en kordaat tussenkomen tegen relschoppers en onruststokers. Twee bushokjes werden vernield. Er werden ook vuurpijlen afgestoken in de richting van de activiteiten op het Van Beverenplein. Een massale tussenkomst inclusief waterkanon was ook nodig in de Tolhuislaan, waar eveneens een bushokje sneuvelde. In het Baudelopark werd gericht vuurwerk afgestoken naar toevallige voorbijgangers. Ook naar politiemensen werd gericht vuurwerk afgestoken of gegooid. Ook in de omgeving van de Wasstraat in de Dampportwijk waren er problemen. Vuurwerkmisbruik zorgde ook voor één uitgebrande wagen. Finaal werden 28 mensen opgepakt, waaronder 18 minderjarigen.
Op 2 en 3 januari vonden in de Brugse Poort nog verdere incidenten plaats. De politie ontving meerdere oproepen over brandbommen die werden afgestoken aan het Acasiaplein. De beelden die online verspreid werden laten weinig aan de verbeelding over.
1. Hoe evalueert de burgemeester de preventieve aanpak (o.a. op het Van Beverenplein) in het licht van de incidenten die dan toch volgden?
2. Wat is het profiel van de overtreders/arrestanten? Zijn er bij de arrestanten personen die al eerder voor vergelijkbare of andere feiten gearresteerd werden? Hoe wordt wat betreft de minderjarigen ingespeeld op de ouderlijke verantwoordelijkheid bij de verdere opvolging?
3. Acht de burgemeester het nodig om als stad met het oog op volgend jaar bijkomende maatregelen te nemen?
Samenvatting
De verschillende vragen tonen aan dat vuurwerk en veiligheid tijdens oudejaarsnacht een thema is dat sterk leeft. Ondanks incidenten was de situatie in Gent grotendeels beheersbaar en bleven zware rellen, zoals in andere grootsteden, uit. Dat is geen toeval, maar het resultaat van een geïntegreerde aanpak die inzet op preventie, bemiddeling én kordaat optreden. Ik wil daarbij uitdrukkelijk alle betrokken diensten en vrijwilligers bedanken.
Weken vooraf werd een uitgebreid veiligheidsplan uitgerold, met sensibiliseringscampagnes, vormingen, huisbezoeken en voordeurgesprekken bij risicogroepen, controles op illegaal vuurwerk. In de dagen voorafgaand aan oudejaarsnacht werden er ook extra bemiddelingsteams op het terrein ingezet en was er versterkte capaciteit om mogelijke overlast aan te pakken.
Op oudejaarsnacht zelf was er een versterkt politioneel dispositief met tijdelijke camera’s, drones, bemiddelingsteams, interventie- en arrestatieploegen, ondersteund door een multidisciplinaire commandopost. Voorafgaandelijk werden er afspraken gemaakt met de bestuurlijke en gerechtelijke overheid om snel en efficiënt te kunnen optreden. Waar nodig werd streng opgetreden. Elk vuurwerkincident en elke vorm van geweld wordt dan ook ten stelligste veroordeeld.
De meeste incidenten deden zich voor tussen 23u en 2u op enkele gekende locaties. Er vielen geen gewonden, wel materiële schade. In totaal werden 28 personen gearresteerd, waarvan 19 minderjarigen en vooral uit Gent zelf. Voor de minderjarigen zijn de ouders onmiddellijk ingelicht als wettelijke voogd. In kader van onze nazorg gaat de politie bij de minderjarigen en hun ouders ook een huisbezoek uitvoeren. De stijging van het aantal arrestaties ten opzichte van vorig jaar is het gevolg van een meer gerichte en gecoördineerde aanpak.
De politie registreert geen gegevens over etnische of migratieachtergrond; het beleid focust op gedrag en buurtcontext. Naast handhaving werd ook geëxperimenteerd met preventieve alternatieven, zoals het proefproject op het Van Beverenplein.
Ik beschouw deze aanpak als een ‘proefproject’: het verkeersvrij maken van een plein, lancering van activiteiten, inzet van vrijwilligers, ‘pleinpatrons’ en camerabewaking. Het doel is jongeren een alternatief bieden en zo incidenten voorkomen. Evenwel moet ik vaststellen dat incidenten uit voorgaande jaren zich opnieuw voordeden.
De vraag is dus vooral wat er wel mogelijk is om nog meer jongeren te overtuigen om dit fout gedrag aangestuurd door sociale media en door gelijkaardige feiten in andere steden en landen niet te stellen. De dienst Preventie voor Veiligheid en Politie blijven zich hierin verder verdiepen. De prioriteit ligt nu op bijsturen, door middel van evaluatie van wat werkte en wat niet.
Toch wil ik benadrukken dat ik samen met de politie tevreden ben dat de try-out plaats vond. We waarderen ook sterk de medewerkers en de vrijwilligers die dit op zich genomen hebben. Begin februari nodig ik de vrijwilligers en medewerkers uit om hen persoonlijk te bedanken en te luisteren naar hun ervaringen.
Onderzoek van de uitkomsten van dit experiment zal bepalend zijn voor volgende stappen. Afhankelijk van wat uit de evaluatie naar voren komt, zal de stad mogelijk uitbreiden met meer locaties of intensievere koppeling ouders–jeugdwerkers–scholen.
Wat de vraag betreft rond de prioriteiten voor de volgende oudejaarsnacht, we zullen onze geïntegreerde aanpak blijven continueren. Deze aanpak heeft aantoonbaar impact op het beperken van spanningen en incidenten. Samen met alle betrokken partners zullen we de voorbije eindejaarsperiode evalueren en kijken waar we moeten bijsturen, waar we nog bijkomende inspanningen kunnen leveren.
Tot slot benadruk ik dat lokale maatregelen hun grenzen hebben zolang particulier vuurwerk vrij kan worden verkocht. Zolang mensen het vrij kunnen kopen, zullen ze het ook blijven gebruiken, verbod of niet. Zolang de verkoop van vuurwerk in België mogelijk blijft, is het voor lokale overheden dweilen met de kraan open. Daarom blijf ik pleiten voor een nationaal verbod op verkoop en gebruik van particulier vuurwerk. Zonder zo’n federale maatregel blijft lokale handhaving dweilen met de kraan open.
Mathias De Clercq
Burgemeester