De werkdruk binnen de OCMW’s neemt al geruime tijd sterk toe. Naast de impact van de hervorming van de werkloosheidsuitkeringen en herwerkte aanrekening van bestaansmiddelen dreigen ook de geplande wijzigingen rond OCMW-dienstverlening aan vreemdelingen een grote bijkomende belasting te vormen voor het OCMW.
Wat voorlopig iets minder aandacht kreeg zijn de geplande wetswijzigingen rond OCMW-dienstverlening aan vreemdelingen. Het gaat o.a. om volgende maatregelen:
De VVSG waarschuwde hierover expliciet voor de mogelijke toename van dakloosheid, armoede en schulden maar ook voor de impact op de sociaal werkers zelf. Volgens de VVSG riskeren deze maatregelen de kernopdracht van het OCMW - het waarborgen van menselijke waardigheid - onder druk te zetten en kunnen ze leiden tot extra administratieve lasten, juridische procedures en demotivatie bij personeel.
1. Hoe schat de stad Gent de impact van deze geplande federale maatregelen in op de werking en de werkdruk van het Gentse OCMW ? Hoe staat het met de werkdruk vandaag en hoe ziet de schepen dit evolueren ?
2. Hoe bereidt Gent zich hierop voor ? Hoe probeert de stad de basisdienstverlening te blijven garanderen ?
3. De VVSG stelt ook fundamentele juridische vragen bij delen van de geplande hervormingen. Heeft de stad Gent hierover overleg gepleegd met de minister, andere steden en de VVSG ?
Dank u wel, collega.
Je wijst op een zeer reëel probleem. De situatie is bijzonder lastig werkbaar. Door opeenvolgende ingrepen van de federale minister wordt de druk op onze basisdienstverlening steeds groter.
Impact op werkdruk en werking
De impact is zeer groot en structureel.
Vandaag staat de werkdruk al op een kritiek niveau:
Maatschappelijk werkers en administratieve diensten die de steunbetalingen doorvoeren zitten aan hun limiet.
De aard van het werk is fundamenteel aan het verschuiven: van begeleiden naar controleren en rekenen. Steeds meer tijd gaat naar administratie, bewijsstukken en complexe berekeningen, en minder naar effectieve sociale begeleiding. Door de nieuwe manier van bestaansmiddelen aanrekenen, moeten onze maatschappelijk werkers ook vaker negatieve boodschappen aan de cliënt doorgeven.
Daarbovenop krijgen we nu een opeenstapeling van federale maatregelen:
De beperking van de werkloosheid leidt tot een instroom van bijna 1000 extra leefloondossiers.
Ook de nieuwe regels rond de aanrekening van bestaansmiddelen treffen mogelijk tot 1000 bestaande dossiers, met bijkomende administratieve last en vaak lagere steun als gevolg.
En, alsof dit nog niet voldoende is, vanaf 2027 de hervorming rond nieuwkomers.
Op basis van wat we nu weten, zou dit in Gent betekenen dat:
Ongeveer 300 gezinnen verliezen volledig hun recht op steun in de eerste 5 jaar. Deze mensen zullen enkel recht hebben op dringend medische hulp en “socio-professionele hulp” – waarbij nog niet duidelijk is wat die zal inhouden.
Nog eens ongeveer 300 gezinnen zullen met minder middelen moeten rondkomen.
Bij erkende vluchtelingen (±2000 dossiers) en tijdelijk en subsidiair beschermden (±1250 dossiers) komt er een zwaardere administratieve opvolging gekoppeld aan integratievoorwaarden.
Dit betekent:
Meer dan één derde van de huishoudens wordt hierdoor geraakt.
Meer complexe regelgeving, meer interpretatievragen, meer juridische risico’s.
En opnieuw: veel meer negatieve beslissingen die onze maatschappelijk werkers moeten meedelen.
En dat heeft, naast de impact op het menswaardig inkomen van de gezinnen in kwestie, ook een menselijke kost bij onze medewerkers:
Emotionele belasting neemt sterk toe.
Motivatie komt onder druk.
Het sociaal werk wordt stap voor stap uitgehold.
Kortom, de werkdruk stijgt niet lineair, maar exponentieel, door de combinatie van instroom, complexiteit en verstrenging. De wonde wordt niet alleen dieper, ze wordt ook moeilijker behandelbaar.
Voorbereiding en garantie basisdienstverlening
Gent probeert zich zo goed mogelijk voor te bereiden, maar we moeten eerlijk zijn over de grenzen.
Wat we doen om de basisdienstverlening te blijven garanderen:
We hebben preventief extra maatschappelijk werkers aangeworven om ons voor te bereiden op wat een aardschok zou betekenen binnen het maatschappelijk werk: het beperken van de werkloosheid in tijd. Maar, De extra capaciteit wordt nu opnieuw opgeslorpt door nieuwe complexe regelgeving. Daardoor verdwijnt het effect van onze voorbereidende aanwervingen gedeeltelijk
We hebben via de VVSG de ontwerpteksten geanalyseerd en feedback gegeven.
We hebben onze diensten al gebrieft en impactinschattingen gemaakt en wachten de definitieve wetteksten af.
We zetten in op de samenwerking met het middenveld door hen mee te nemen in de toenemende druk op het OCMW. We verwachten immers dat ook zij die druk alsmaar meer voelen en extra mensen moeten ondersteunen. Want, waar rechten worden afgebouwd, verdwijnen noden niet.
Overleg en juridische bezorgdheden
We hebben actief feedback gegeven op de ontwerpteksten die VVSG ons stuurde.
We hebben rechtstreeks overleg gehad met de minister, met nadruk op:
de impact van de wijzigingen op het menswaardig bestaan van deze mensen,
administratieve vereenvoudiging,
haalbare implementatietermijnen (bijvoorbeeld voor aanpassing softwaretoepassingen),
en faciliteren van digitalisering.
Onze burgemeester heeft, vanuit het burgemeestersoverleg centrumsteden, via een brief naar de minister een duidelijk signaal gegeven:
vraag tot fasering van de maatregelen,
en minstens 3 tot 6 maanden voorbereidingstijd.
Deze brief brengt een overleg tussen de minister, het burgemeestersoverleg en de VVSG voort.
Slot
Wij zullen als stad Gent onze verantwoordelijkheid blijven nemen.
Onze maatschappelijk werkers doen dat elke dag opnieuw, met enorme inzet.
Maar laat ons helder zijn: de grens van wat lokaal kan worden opgevangen, komt in zicht.
wo 10/06/2026 - 13:48